Estoria ki’ik ida
kona ba Letra “S”
Letra “S” katak
knua ida ne’ebe iha istrada ida iha Puno, suku Pairara ne’ebe ba
dalan ida ne’e, iha estoria ida unique tanba ba fatin ida ne’e
iha tempu okupasaun maluk sira hatene katak, fatin ida ne’e fatin
asaltasaun FRETILIN ba militar ABRI sira ne’ebe liu dalan ne’e.
No perigo duni. Tanba, ba iha dalan ida ne’e militar indonesio
sempre araska atu liu. Tanba fatin ne’e diak hodi uza atu asalta ba
maluk bapak sira iha tempu okupasaun indonesio nian. Tanba ne’e,
fatin ne’e hetan atensaun makas husi TNI no maluk sira hotu durante
24 anus no hanaran dalan letra “S” ou Via Letra “S” tanba
dalan ne’ebe ita atu ba Los Palos no mai dili sempre liu dalan
ne’e. Nunemos iha dalan ida ne’e mos iha tinan 98 kuandu Jenderal
ida husi Jakarta mai Los Palos komunidade iha ne’e taka dalan ho Ai
Bo’ot ida no Jenderal Jakarta ne’e lakonsege liu no sae de’it
helikoptru ba liu baucau idepois mak ba Jakarta. No dalan ida ne’e
modelu le’ut hanesan letra “S” lolos.
Tanba ne’e mak maluk sira
hotu hanaran letra “S”. no lolos fatin ida ne’e original
hanaran “Tete”. Ba rai letra “S” nia naran lolos. Iha
tempu japonese nian, fatin ne’e hanesan armazem no ba imuskada
enter ema Australiano sira no Japonese sira. No iha fatin ne’e uluk
liu hakerek nain rona tuir avo ida ho naran Lo’oru Na’ma’arau
ne’ebe japanese obriga ba ajuda japanese sira iha tempu ne’eba
nia esplika mai hau iha 1997. Hateten katak, uluk iha 1942 (nia
haluha sa loron) maibe nia hateten katak aviaun sira husi tasi liu
husi mota Lautem tama mai no mosu iha suku home nia leten no sira iha
letra “s” ida ne’e hateke tun mo’os los no dehan Australia
nian. Iha tempu neba tiru malu makas maibe liu loron rua nia hare’e
katak ema japanese sira kaer ema Australiano nain tolu no mai iha
fatin ne’e no nia rasik hare’e..katak japanes sira kastigu sira
nain tolu no liu semana ida sira inkeritu idepois sira (Nipon) ba
sona moris de’it to’o mate no katuas ne’e husu ba japanese
tanba sa imi sunu ahí sona ema to’o toradu ho moris de’it.
Japanese nonok no lakoi hatan.
Ne’e mak istoria ida ne’ebe
hau konsege husu katuas ho idade besik atus ida iha tempu neba.
Katuas ne’e, Hateten ba hau kona ba sa’ mak letra”S”. no
dalan ida ne’e ba lista javanes sira dehan Zona Mean. Tanba ne’e
iha indonesia nia tempu fatin seluk hetan eletrisidade ona maibe ba
aldeia ne’ebe liu dalan publiku ida ne’e, nunka hetan eletrik
soque ukun an no liu ba tinan sanulu mak foun hetan eletrik. Tanba
ne’e Letra “s”
ida ne’e autor konsidera hanesan fatin hakmatek agora no ba aban
bainrua.
